قطب گردشگری مذهبی در ایران

حرم مطهر امام رضا (ع) ، نخستین مقصد گردشگری مذهبی در ایران است که سالانه میزبان بیش از ۲۰ میلیون گردشگر داخلی و خارجی است .

در ادامه با مجله می تیکت همراه ما باشید .

 

گردشگری مذهبی ، صنعتی است پویا و بسیار ارزشمند که بسیاری از کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه ، با بها دادن به این صنعت عظیم و برنامه‌ریزی‌های مدبرانه ، توانسته‌اند گامی موثر در ارتقا صنعت اقتصادی کشور خویش برداشته و سودی کلان و چشم‌گیر را برای سرزمین خود به‌دست آورند . ایران نیز با حضور جاذبه‌های گردشگری مذهبی متعدد و محبوبی که دربرگیرنده‌ی مکان‌های مذهبی اسلامی و غیراسلامی است، می‌تواند پیشرفت قابل توجهی در جذب توریست مذهبی از سراسر جهان داشته باشد .

 

مشهورترین اماکن مذهبی در ایران

1- مسجد مقدس جمکران

 

 

از جمله مشهورترین مکان‌های مذهبی اسلامی در ایران می‌توان به حرم مطهر امام رضا (ع) در مشهد ، حرم حضرت فاطمه‌ی معصومه (س) و مسجد مقدس جمکران در قم ، حرم شاه چراغ در شیراز ، حرم عبدالعظیم حسنی (ع) وامامزاده صالح (ع) در شهر ری و امامزاده داوود (ع) در تهران ، اشاره کرد . همچنین در کشور ، مکان‌های مذهبی غیر اسلامی شناخته‌شده‌ای نیز وجود دارد که می‌توان به زیارتگاه « چک چک » در یزد ، کلیسای وانک در اصفهان ، «قره کلیسا» در آذربایجان غربی و «شموییل نبی» در ساوه که متعلق به مسیحیان و نیز اماکن مقدسی همچون «استرومردخای» در همدان ، «آرامگاه کوروش» در پاسارگاد و معابد و آتشکده‌های زرتشتیان در یزد که متعلق به یهودیان و زرتیشتیان است ، اشاره کرد .

 

نقش حرم مطهر امام رضا (ع) در جذب گردشگر مذهبی

شهر مشهد یا مشهد‌الرضا ، محل شهادت امام هشتم شیعیان حضرت رضا (ع) است که به دست مامون از خلفای وقت ، به شهادت رسید . کاملا روشن است که این شهر به‌واسطه‌ی آرامگاه مطهر ایشان است که پس از خاکسپاری آن حضرت در مشهد و گذشت قرن‌ها از آن واقعه ، تا به امروز از شهرت قابل توجهی برخوردار شده و به عنوان اصلی‌ترین مقاصد گردشگری مذهبی در ایران و جهان شناخته می‌شود.

 

 

صنعتی که باعث رونق بخشیدن به اقتصاد کشور و توسعه‌ی کسب‌وکار در بازار شده و مسئولان گردشگری در چشم‌انداز ۱۴۰۴ مشهد ، برنامه‌های کاربردی و ویژه‌ای را برای دست یافتن به پیشرفت چشم‌گیر در عرصه‌ی گردشگری مذهبی ، تدارک دیده‌اند . اهمیت شهر مشهد به عنوان قطب گردشگری مذهبی نه تنها در کشور بلکه در خاورمیانه و جهان اسلام مطرح است . چرا که با توجه به آمار و اطلاعات ارائه شده توسط سازمان میراث فرهنگی، به دلیل حضور بارگاه مطهر امام رضا (ع) در این شهر، هر ایرانی به صورت میانگین هر سه سال یک بار ، به این سرزمین سفر کرده و با توجه به حضور توریست‌ها از کشورهای دیگر (سالانه ۱ میلیون و ۵۰۰ هزار نفر گردشگر و زائر خارجی وارد مشهد می‌شوند) ، بیش از ۲۰ میلیون گردشگر در سال در آن حضور می‌یابند که در نوع خود بسیار قابل توجه است .

درآمد ارزی این شهر مقدس بواسطه‌ی حضور زائران خارجی، بالغ بر ۲ میلیارد دلار است که می‌تواند منشا مزیت‌های اقتصادی قابل توجهی باشد که در طی یک برنامه‌ریزی اصولی و جامع ، قابل دست‌یابی خواهد بود .

 

تصویر صحن آزادی در گذشته

با توجه به اسناد و روایات تاریخی و نیز تاریخ ثبت شده در کتیبه‌های حرم ، به نظر می‌رسد که احداث بنای حرم ، در گذشت ادوار مختلف و به صورت تدریجی صورت گرفته است تا امروز شاهد این بارگاه ملکوتی باشیم . در این کتیبه‌ها چنان عنوان شده است که ساخت حرم از زمان حکومت سامانیان تا دوران قاجار انجام شده است . در سال ۲۰۳ هجری قمری و پس از شهادت علی‌بن موسی‌الرضا (ع) ، پیکر مطهر ایشان درون خانه‌‌باغی وسیع و بسیار باصفا که متعلق به «حمیدبن قحطبه‌ی طایی» از والیان توس بود ، در مجاورت قبر هارون‌الرشید که به بقعه‌ی هارونی شهرت داشت ، به خاک سپرده شد.

 

نقاره خانه حرم امام رضا (ع)

به استناد راویان تاریخ ، در دوران سامانیان شخصی به نام «بوبکر شهمرد» از پیشکاران «نوح بن منصور سامانی» به آباد کردن حرم امام هشتم پرداخت . همچنین تعدادی از حکام دوران سامانی در زمان حکومتشان اقدامات قابل توجهی در آبادانی و ساخت‌وساز حرم امام رضا (ع) انجام دادند . پس از شروع آبادانی در حرم مطهر امام رضا (ع) ، در دوران حکومت غزنویان نیز اقدامات قابل توجهی در جهت توسعه‌ی حرم مطهر ، انجام شد که می‌توان به تخریب قبه توسط خلفای غزنوی و احداث قبه‌ای جدید و ایجاد بنایی زیبا روی آن ، ساخت مسجد بالاسر در مجاورت حرم و احداث نقاره‌خانه‌ اشاره کرد . نقاره‌خانه یکی از مهم‌ترین بخش‌های تاریخی حرم مطهر است که امروزه روی ایوان شرقی صحن انقلاب قرار دارد و تاریخ اجرای آن به دوران حکومت غزنویان بازمی‌گردد .

 

توسعه ی حرم مطهر امام رضا ع

توسعه‌ ی حرم مطهر امام رضا (ع) در ادوار مختلف صورت می‌گرفت تا سرانجام در دوران حکومت سلجوقیان ، بزرگ‌ترین نماد شهر مشهد ، گنبد روحانی حرم احداث و روی آن قرار گرفت . این بخش از بارگاه مطهر ، دارای ارتفاعی بالغ بر ۲۰ متر و ۳۰ سانتی‌متر است و در کتبیه‌ی بزرگی که به شکل نواری دور تا دور گنبد را دربرگرفته است ، به خط «علیرضا عباسی» به ساخت اولین گنبد به دستور «سلطان سنجر، سلطان سلجوقی» و به همت وزیر وی «شرف‌الدین قمی» اشاره دارد .

 

مسجد گوهرشاد

خوارزمشاهیان نیز نقش بسیاری در تزئینات صورت گرفته در حرم رضوی را ایفا کردند . ایشان با استفاده از کاشی‌های ممتاز که به سنجری شهرت داشت ، به تزئین و زیباسازی حرم پرداختند . پس از حاکمان خوارزمی ، فرمانروایان تیموری نیز با احداث مسجد گوهرشاد در جنوب حرم ، به نیابت از «گوهرشاد خاتون» همسر «شاهرخ‌بن امیر تیمور گورکانی» و نیز ساخت دو رواق تاریخی به نام‌های «دارالحفاظ» و «دارالسیاده»، اقدامات ارزنده‌ای را در توسعه‌ی بارگاه امام رضا (ع) ، انجام دادند . از دیگر بخش‌هایی که در این دوران به حرم افزوده شده است می‌توان به مدرسه‌ی پریزاد ، مدرسه‌ی دو در ، مدرسه‌ی سابق بالاسر و ضلع جنوبی صحن انقلاب ، اشاره کرد .

 

سقاخانه اسماعیل طلا در حرم مطهر

معماری انجام شده در حرم امام رضا (ع) ، در دوران حکومت صفویان اهمیت ویژه‌ای پیدا کرد . در اوایل قرن ۱۰ هجری قمری به دستور شاه طهماسب صفوی طلاکاری گنبد ، گلدسته و ایوان امیر علیشیر طلاکاری شد و نخستین ضریح بارگاه حضرت نیز احداث شد . رواق‌های توحیدخانه ، گنبد الله وردی‌خان ، گنبد حاتم خانی ، حجره‌ها ، توسعه‌ی صحن انقلاب ، اضلاع شرقی ، شمالی ، غربی و ایوان‌ها در زمان صفویان بنا شد . در ادوار بعدی مانند زمان حکومت افشاریان و قاجاریان نیز بخش‌های دیگری به حرم مطهر افزوده شد و نیز تزئینات گسترده‌تر و نوینی در بارگاه امام رضا (ع) ، ایجاد شد که به ترتیب می‌توان از سقاخانه‌ی اسماعیل طلا (در دوران افشاریان) ، طلاکاری ایوان غربی صحن آزادی (ایوان ناصری) ، کاشی‌کاری صحن آزادی ، آینه‌کاری رواق‌های توحیدخانه ، دارالحفاظ و دارالسیاره نام برد .

 

 

سرانجام با پیروزی شکوهمند انقلاب جمهوری اسلامی ، تصمیمات و اقدامات تحسین‌برانگیزی در توسعه ، بازسازی ، مرمت و ایجاد فضاهای مناسب و مطلوب در حرم مطهر امام هشتم صورت گرفت که امروزه گردشگران و زائران ایشان ، شکوه و عظمت آن را مشاهده می‌کنند . معماری زیبا و چشم‌نواز حرم مطهر امام‌ رضا (ع) ، موزه‌ای باشکوه از معماری پس از اسلام ایران است که هر گردشگر با هر دین و آیینی را به خود جلب ساخته و قطعا تاثیر بسزایی در جذب توریست مذهبی داشته است .

 

تهیه شده در تحریریه مجله گردشگری می تیکت  . | METKT |

http://metkt.ir

date_range چهارشنبه ۱۸ بهمن ۱۳۹۶ remove_red_eye 4258 بازدید favorite_border 0 chat 0

ثبت نظر

chat 0